Een van de meest vervelende symptomen van onbehandelde stress is angst, welke vaak samen gaat met een gevoel van paniek, ook wel angst-/paniekstoornis genoemd. Het is een stoornis die leidt tot sociaal isolement, want deze angst-/paniekaanvallen duiken op de meest ongewenste momenten op. Dat is eigenlijk niet zo vreemd, als je bedenkt dat juist op de momenten van sociale interactie de angst het grootst is om een aanval te krijgen. Angst roept weer angst op waardoor de cirkel snel rond is.
Angst-/paniekaanvallen zijn er in vele gradaties en frequenties en soms op specifieke momenten, bij voorbeeld tijdens het boodschappen doen of in situaties waarin andere mensen je zouden kunnen zien terwijl je een aanval krijgt en het “ongepast” is zomaar weg te lopen. Of juist in een situatie waarin je alleen bent en er geen mensen (hulp) zijn als je een infarct of acute aandoening krijgt. Een aanval kan ook door gespannen spieren ontstaan wat een benauwd gevoel op de borst geeft, wat geassocieerd kan worden met een hartkwaal. Zo zijn er uiteenlopende lichamelijke signalen die door een verkeerde interpretatie (hypochondrie) leiden tot meer signalen en angst creëren. De vicieuze cirkel is snel bereikt waarbij men zich kan afvragen of de kip er eerder was of het ei.
Een angst-/paniekaanval kenmerkt zich door een verhoogde hartslag, hartkloppingen, zweten, kortademig zijn, misselijkheid, duizelingen, trillen, pupilreacties, acute maag-/darmproblemen, hoge bloeddruk, hyperventilatie, vluchtgedrag en een lijst van vage klachten. Bovenstaande symptomen komen vaak tegelijkertijd voor, dus is het niet zo vreemd dat je denkt “nu ga ik vast dood.”
Veel gevallen van angst/paniek komen bij een eerste hulp afdeling terecht, maar er is vaak te weinig kennis van dit verschijnsel om tot een juiste diagnose te komen.
Een hyperventilatieaanval wordt vaak nog wel herkend, maar een angst/paniek aanval is toch iets meer en verdient een andere aanpak. Een ECG maken stelt wel gerust, maar samen ademhalingstechnieken toepassen en uitleg geven over het ontstaan van angst-/paniekaanvallen en de psycho-somatische gevolgen, voorkomt dat je bij een volgende aanval weer bij de eerste hulp afdeling terecht komt.
Zelfs na meerdere aanvallen, waarbij men ervaren heeft dat men niet overlijdt, blijft de angst irreële gedachten over ernstige ziektes oproepen.
Voordat je je bij de huisarts meldt, is het verstandig een lijstje te maken van de klachten die je ervaart en van de momenten waarop je die ervaart . Want je vergeet snel iets te noemen dat voor een huisarts van belang is. Huisartsen hebben snel de neiging het af te doen met “doe het maar rustig aan” je hebt wat last van spanningen, en vaak wordt er diazepam (valium) of een gelijkwaardig middel voorgeschreven (oxazepam etc.).
Diazepam of gelijkwaardige medicijnen zijn vaak wel in staat om een vicieuze cirkel van angst/paniek te doorbreken of te voorkomen maar heeft lastige bijwerkingen en werkt verslavend. Zo kom je dus niet van het probleem af. Het kan je wel meer zekerheid geven als je een tablet bij je hebt voor het geval je een aanval krijgt. Ook seroxat (Paroxetine) of andere antidepressiva worden voorgeschreven en kunnen soms helpen. Wat voor diazepam en andere benzodiazepines geldt, geldt ook voor de meeste antidepressiva.
Hulp van psycholoog/psychiater kan goede resultaten brengen als de wachtlijst niet te lang is.
Belangrijk bij een angst/paniek stoornis is dat de hulpverlener je goed kan uitleggen wat jou overkomt en vooral wat de psycho-somatische/fysiologische werking van het verloop van de angst/paniek stoornis is. Want vaak weet je niet dat wat je ervaart een angst-/paniekaanval is. Als je zelf tijdens een aanval moet gissen ziet het er bedreigend uit; vooral bij een eerste aanval.
Als je hetgeen je ervaart kunt toetsen aan de kennis die je hebt opgedaan en je de angst te lijf gaat met tools (zoals de therapie-onderdelen), buig je het gevoel om van “help”naar “dat zal mij niet zomaar overkomen; kom maar op."
Vervolgens is het belangrijk verder te zoeken naar de oorzaken van het ontstaan van angst/paniek.
